„Bracia! Pęknął czarny obłok, który przez stulecia niebo jasne zasłaniał, zabłysnęło słońce wolności i ciemność straszna znika” – tak zaczynał się pierwszy tekst w pierwszym numerze pierwszej gazety wydawanej w Księstwie Cieszyńskiego. 6 maja 1848 roku z drukarni wyszedł „Tygodnik Cieszyński”. Akurat rok 1848 nie jest przypadkową datą. Był to przełomowy czas dla całej monarchii austriackiej, w granicach której znajdowała się nasza „mała ojczyzna”. Wybuchła rewolucja zwana Wiosną Ludów, zniesiono pańszczyznę, zagwarantowano równouprawnienie wyznaniowe… Pod znakiem zapytania stanęła nawet przynależność państwowa Księstwa Cieszyńskiego – czy pozostanie w granicach Austrii, czy po jej rozpadzie wejdzie w skład wielkich zjednoczonych Niemiec. W tej dyskusji głos zabrał „Tygodnik Cieszyński”. Wydawał go adwokat Ludwik Klucki, pierwszym redaktorem był 23-letni Andrzej Cinciała, a niebawem przejął tę funkcję 24-letni Paweł Stalmach. Klucki pochodził z Moraw, z kolei Cinciała i Stalmach ...
Noc z 31 października na 1 listopada 1918 r. była w Cieszynie, nawet jak na tę porę roku, wyjątkowo nieprzyjemna - zimna i dżdżysta. Poza tym jednak nic nie wyróżniało jej od wielu podobnych. A jednak! Miała ona przynieść mieszkańcom miasta i całego Śląska Cieszyńskiego prawdziwą rewolucję. Wraz ze zmierzchem 31 X 1918 r., nastał koniec pewnej epoki. Jak spostrzeżono o świcie dnia następnego, na tzw. Wieży Piastowskiej, nie powiewał już dumnie żółto-czarny sztandar austriackich cesarzy, lecz biało-amarantowa chorągiew. Trzepocząc na wietrze, zwiastowała ona wszem i wobec, iż oto zgasła w Cieszynie gwiazda Habsburgów, a Śląsk Cieszyński, po sześciu wiekach rozłąki, wraca do Polski! Co takiego wydarzyło się w noc z 31 października na 1 listopada 1918 r. w Cieszynie? Zastanawiający jest fakt, że z polskich powstań najbardziej celebruje się te, mające początek w Warszawie i zakończone klęską (powstania listopadowe, styczniowe, warszawskie). Słabo w zbiorowej świadomości funkcjonują natom...
II poł. XIX wieku niemal w całej Europie przyniosła budzenie się świadomości narodowych wśród ludności zamieszkujących poszczególne regiony. Wybór polskości, jako kluczowego elementu budowy tożsamości mieszkańców Księstwa Cieszyńskiego wcale nie był dla większości z nich wówczas oczywistością. Jakie były inne opcje narodowe? Tożsamościowe dylematy Pytania, kim byli i kim się czuli mieszkańcy Księstwa Cieszyńskiego, rozpalały i nadal rozpalają emocje. Trudno się dziwić, gdyż jakże często w przeszłości szukamy uzasadnienia dla działań podejmowanych „tu i teraz”. O naszym regionie napisano sporo, zbierając argumenty dla przynależności do Polski albo Czech (Czechosłowacji), do jego podziału albo zachowania w całości. Problemem jest sama definicja „narodu” i „narodowości”. Debaty akademickie na ten temat ciągną się w nieskończoność, jednak – w co chyba nikt wątpi – pojęcia te ewoluowały w czasie. W zależności od miejsca i epoki, co innego rozumiano pod tymi słowami. W latach 1848–1918 częs...
Komentarze
Prześlij komentarz